در اين شب سياهم گم گشت راه مقصود * از گوشه‌اى برون آى اى كوكب هدايت ناگفته نماند در ساير مذاهب و اديان نيز به اهميت سير و سلوك اشاره شده است و سير و سلوك جايگاه رفيع و بلندى نزد آنان دارد از جمله : در كتاب حضرت زردشت از قول اين پيامبر بزرگ آمده است . " پيش از هر چيز اى داناى بزرگ نيكىافزاى مينويى ، با دستهاى افراشته تو را نماز برده ، خوشبختى كامل را خواستارم ، پروردگارا بشود كه در پرتو راستى و درستى و برخوردارى از خرد و دانش ، ضمير پاك و روان آفرينش را خوشنود سازم . " يا در جاى ديگر فرمايد : " اى هستىبخش داناى بزرگ ( اهورامزدا ) هرآينه با انديشه‌اى پاك و دلى روشن به تو نزديك شوم و به ديدارت نايل خواهم شد ، پروردگارا پاداشى كه تنها در پرتو راستى بدست مىآيد ، و مؤمنين را خوشبخت مىسازد ، در هر دو جهان مادى و معنوى به ما ارزانى دار . " حضرت زرتشت در سرآغاز « گاتاها » راه مؤمن را مشخص مىفرمايد و ايمان را توجيه مىكند ، كه فقط در سايه اعمالى كه متكى به راستى و درستى است ، مىتوان خدا را خشنود ساخت ، و انديشهء نيك و خرد پاك ، بهترين وسيله براى نزديك شدن به خداست . مسيحيت نيز از قافلهء سالكان عقب نمانده است ، وجود ديرها و معابد و كليسا و آداب مفصل آن ، گواهى بر اهميت و جايگاه رفيع خودسازى در ميان مسيحيان معتقد دارد . در كتاب « الهيات رهايىبخش » آمده است كه بايد سير و سلوك به معناى حقيقى در ميان تودهء مردم ترويج شود ، او مىگويد : بنابراين الهيات آزادى و رهايى همان پژواك سرود مريم ( ع ) در ذهنيت كليسا است . كه بايد در عصر حاضر به گوش همگان رساند . علماى بزرگ اسلام نيز به سير و سلوك و خودسازى توجه خاص داشته‌اند از جمله : مرحوم شيخ محمد حسين اصفهانى - مرحوم آيت الله حاج سيد احمد تهرانى - آيت الله ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى كه در بلدهء طيبه قم اقامت داشتند و در سال 1143 ق رحلت كردند . نوشته‌اند كه از ايشان دستور العمل براى طى راه معرفت و سير و سلوك خواسته‌اند ، معلوم مىشود كه برايشان نيز به ثبوت رسيده است كه تنها علم حكمت نظرى و فلسفه ، راهگشاى ابواب معرفت نيست ، بلكه لازم و واجب است ، قدم در راه عبوديت نهاده و عملا تحت تعليم و تربيت ، آن هم زير نظر استاد كامل خداوندى قرار گيرند ، و با توجه به تبعيت و پيروى از اين رادمرد وارسته و پيراسته ( جواد آقا ملكى ) ، طى طريق نمايند . با عنايت به سير تاريخى سلوك و رفتار اولياء و برگزيدگان كوى انسانيت و عبوديت حق ، وجود رهبر و مرشد كامل ، در حيات شخص پوينده راه عرفان و معرفت امرى ضرورى و لازم است تا پوينده بتواند در سايهء مرشد و ولايت از مهالك و پرتگاه‌هاى ناپيدا خويشتن را برهاند و در وادى عرفان قدم گذارد و تن